თავისუფალი არჩევანი



გიორგი რიჟვაძე
დემოკრატიული საზოგადოებისთვის არჩევნები და ხალხის ნების თავისუფალი გამოხატვა ფუნდამენტურ უფლებას წარმოადგენს, რომლის გარეშე შეუძლებელია თავისუფალი ქვეყნის მშენებლობა. ამ უფლების მოპოვებისთვის ჩვენმა ქვეყანამ და ზოგადად კაცობრიობამ დიდი და საკმაოდ რთული გზა განვლო. თუმცა, დემოკრატიული საზოგადოების მშენებლობა არის პროცესი და არა მოცემულობა, რომელსაც ყოველთვის თან ახლავს სხვადასხვა გამოწვევა. ეს გამოწვევები ისტორიის მანძილზე პრივილეგიებიდან ადამიანის უფლებამდე ბრძოლას უკავშირდებოდა, რამაც ახლა საქართველოს მოქალაქეებს გვიბოძა თავისუფალი ნების გამოხატვის უფლება.
2020 წლის არჩევნებამდე რამდენიმე დღე გვრჩება და როგორც წინა წლებში, ახლაც, ჩუმად ჩვენს ირგვლივ გვესმის ხმები ამომრჩევლის დაშინების, სხვადასხვაგვარი ზეწოლისა და იძულების შესახებ. ეს სიჩუმე საფრთხეს უქმნის მოქალაქის ფუნდამენტურ უფლებას: გამოხატოს და დააფიქსიროს თავისი ნება თავისუფლად და ფარულად.

ახლო წარსულში მომხდარი ამომრჩეველზე ძალადობის ფაქტები აქტიურ მოქალაქეებს არ გვაძლევს მოდუნების საშუალებას. „საერთაშორისო გამჭვირვალება-საქართველოს" 2018 წლის საპრეზიდენტო არჩევნების საბოლოო ანგარიშში ვკითხულობთ მერიის დასუფთავების თანამშრომლის მარინა ხმოიანის შემთხვევაზე, რომელიც პოლიტიკური შეხედულებების გამო სამსახურიდან დაითხოვეს. ასევე გვახსოვს გახმაურებული და ტრაგიკული ია კერძაიას შემთხვევა, რომელსაც დაემუქრნენ სკოლის დირექტორობიდან გათავისუფლებით, თუ არ დაუჭერდა მხარს მმართველი პარტიის მიერ მხარდაჭერილ კანდიდატს. ანგარიშის მიხედვით, გარდაბანში ელბრუს აბასოვი მოსახლეობას პურზე დაფიცებას სთხოვდა იმის დასტურად, რომ ისინი და მათი ოჯახის წევრებიც ნამდვილად მმართველი პარტიის მხარდაჭერილ კანდიდატს მისცემდნენ ხმას საპრეზიდენტო არჩევნებში. ადგილობრივი მუსლიმური ტრადიციით, კი პურზე დაფიცება ყურანზე დაფიცების ტოლფასია.
ზემოთ აღნიშნულ და სხვა მრავალ შემთხვევას წავაწყდებით სხვა სადამკვირვებლო ანგარიშებშიც, თუმცა, ჩვენს ყოველდღიურობაში უფრო ხშირია მოსყიდვის, ზეწოლის, დაშინებისა და ძალადობის ფაქტები. სიჩუმის დარღვევა კი ნებისმიერ მოქალაქეს შეუძლია, რადგან ჩვენ გვიცავს კანონი:

საარჩევნო კოდექსის მე-3 მუხლში ვკითხულობთ:
„ა) საარჩევნო სუბიექტების, საარჩევნო სუბიექტობის კანდიდატებისა და მათი წარმომადგენლების მიერ პირადად ან ვინმეს მეშვეობით საქართველოს მოქალაქეებისათვის ფულადი სახსრების, საჩუქრებისა და სხვა მატერიალურ ფასეულობათა გადაცემა (მიუხედავად მათი ღირებულებისა), შეღავათიან ფასად საქონლის მიყიდვა, უფასოდ ნებისმიერი საქონლის (გარდა ამ კანონით გათვალისწინებული სააგიტაციო მასალისა) მიწოდება ან გავრცელება, აგრეთვე საქართველოს მოქალაქეების დაინტერესება ფულადი სახსრების, ფასიანი ქაღალდებისა და სხვა მატერიალურ ფასეულობათა გადაცემის დაპირებით (მიუხედავად მათი ღირებულებისა);

ბ) ფიზიკური და იურიდიული პირების მიერ პირადი ფულადი სახსრებით ან/და საარჩევნო სუბიექტის სახსრებით ისეთი სამუშაოს შესრულება ან მომსახურების გაწევა (გარდა „სახელმწიფო შესყიდვების შესახებ" საქართველოს კანონით დადგენილი წესით მოპოვებული სამუშაოს შესრულებისა ან მომსახურების გაწევისა), რომელიც, საქართველოს კანონმდებლობის შესაბამისად, განეკუთვნება საქართველოს სახელმწიფო ხელისუფლების ან/და მუნიციპალიტეტის ორგანოთა კომპეტენციას.

2. საარჩევნო სუბიექტს, რომელიც უშუალოდ ან თავისი წარმომადგენლის ან მის სასარგებლოდ მოქმედი ნებისმიერი სხვა ფიზიკური თუ იურიდიული პირის მეშვეობით ეწეოდა ამ მუხლით გათვალისწინებულ აკრძალულ საქმიანობას, სასამართლოს გადაწყვეტილებით უუქმდება რეგისტრაცია ასეთი ფაქტების დადასტურების შემთხვევაში."
საარჩევნო კოდექსის გარდა, მსგავსი ქმედებები დასჯადია სისხლის სამართლის კოდექსის მიხედვითაც, კერძოდ, 162-ე მუხლის მიხედვით:

„1. არჩევნებში, რეფერენდუმში ან პლებისციტში ნების განხორციელებისათვის ხელის შეშლა, – ისჯება ჯარიმით ან გამასწორებელი სამუშაოთი ვადით ერთ წლამდე ანდა თავისუფლების აღკვეთით ვადით ორ წლამდე.
2. იგივე ქმედება, ჩადენილი:
ა) სამსახურებრივი მდგომარეობის ან იარაღის გამოყენებით;
ბ) მოტყუებით;
გ) ძალადობით ან ძალადობის მუქარით;
დ) ჯგუფურად, –
ისჯება ჯარიმით ან თავისუფლების აღკვეთით ვადით ორიდან სამ წლამდე".
„1. ამომრჩევლის ნებაზე ზეგავლენა ან/და საარჩევნო ხმის ფარულობის დარღვევა, ჩადენილი იძულებით ან მუქარით, − ისჯება ჯარიმით, შინაპატიმრობით ვადით ექვსი თვიდან ერთ წლამდე ან თავისუფლების აღკვეთით ვადით ორ წლამდე.
2. ამომრჩევლის ნებაზე ზეგავლენა ან/და საარჩევნო ხმის ფარულობის დარღვევა, ჩადენილი ძალადობით, მატერიალური ან სამსახურებრივი დამოკიდებულების გამოყენებით, − ისჯება ჯარიმით, შინაპატიმრობით ვადით ექვსი თვიდან ორ წლამდე ან თავისუფლების აღკვეთით ვადით სამ წლამდე.
3. ამ მუხლის პირველი ან მე-2 ნაწილით გათვალისწინებული ქმედება, ჩადენილი:
ა) არაერთგზის;
ბ) ორი ან მეტი პირის მიმართ;
გ) ჯგუფურად, −
ისჯება თავისუფლების აღკვეთით ვადით ოთხ წლამდე".
არ არსებობს ხმა, რომელიც უმნიშვნელოა, რადგან, სწორედ ერთი მოქალაქის სიტყვის დაცვას შეუძლია დემოკრატიის დაცვა! ჩვენი მეგობრის, მეზობლის, კოლეგის ან ჩვენი თავისუფალი არჩევანის დაცვით იწყება იდეალებისა და ქვეყნის ერთგულება, რადგან თუ ახლა არ დავიცავთ მას, ხვალ ჩვენ ვიქნებით დაუცველები!

არჩევნებზე ხმის მიცემა ფარულად, დაშინების გარეშე და ჩვენი თავისუფალი ნების გამოვლენა ეს არის საკუთარი თავისადმი, ისტორიისადმი, კანონისადმი, ქვეყნისა და ერთმანეთის მიმართ მოვალეობის შესრულება, რომელიც ხვალ ჩემს, თქვენს და სხვების მომავალს განსაზღვრავს!

წადით არჩევნებზე! თქვენ გიცავთ კანონი! გააკეთეთ თავისუფალი არჩევანი!

გიორგი რიჟვაძე
,,სამოქალაქო დარბაზის" წევრი
თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის სოციალურ და პოლიტიკურ მეცნიერებათა ფაკულტეტის ბაკალავრი.

© სამოქალაქო დარბაზი
Made on
Tilda